Bilim · Laboratuvar · Veri Analizi
x–y verinizi yapıştırın, bir model seçin: araç en küçük kareler ile eğriyi oturtur, R², hata (RMSE) ve doğrusal oturtmada eğim ile kesişimin %95 güven aralığını verir. Grafiği SVG olarak indirip raporunuza ekleyebilirsiniz.
Kısaca: Grafiğe önce bakın, sonra model seçin. R² eğrinin verideki değişimin ne kadarını açıkladığını, artıklar ise modelin eksik kaldığı yerleri gösterir; doğrusal oturtmada eğim ve kesişim belirsizliğiyle birlikte raporlanmalıdır.
Deneysel noktalardan geçen en uygun eğriyi bulmaktır. En küçük kareler yöntemi, noktaların eğriden sapmalarının (artıkların) kareleri toplamını en aza indirir. Doğru modelinde b eğimi, a kesişimi verir; örneğin sıcaklık–çözünürlük ya da konsantrasyon–absorbans kalibrasyonunda eğim, duyarlılığı ifade eder.
Doğru en yalın modeldir; veri eğrisel ise parabol ya da kübik denenebilir. Üstel model büyüme ve bozunmayı, kuvvet modeli ölçekleme ilişkilerini, logaritmik model doygunluğa giden ilişkileri iyi tanımlar. Üstel ve kuvvet modelleri verinin logaritması alınarak doğrusallaştırılır; bu yöntem küçük y değerlerine daha fazla ağırlık verir. Daha fazla parametre R²'yi hemen her zaman yükseltir, ama gürültüye de uyar.
R² = 1 − SSartık/SStoplam ve 0–1 arasındadır. Anscombe'un (1973) dört veri kümesi, aynı R² ve doğruya rağmen çok farklı grafikler üretilebildiğini gösterir; bu yüzden uyduğunuz eğriyi ve artıkları mutlaka görsel olarak inceleyin.
Doğrusal oturtmada eğim ve kesişimin standart hatası artıkların standart sapmasından hesaplanır; %95 aralık t katsayısıyla genişletilir. Ölçümlerinizin kendi belirsizliği biliniyorsa ağırlıklı oturtma gerekir; bu araç tüm noktaları eşit ağırlıkta ele alır.
Eğrinin y değerlerindeki değişimin ne kadarını açıkladığıdır: 1'e yakın iyi uyum, 0'a yakın zayıf uyumdur. Tek başına modelin doğruluğunu kanıtlamaz.
Önce grafiğe bakın. Düz gidiyorsa doğru, bir kıvrımı varsa parabol; büyüme/bozunmada üstel; ölçek ilişkilerinde kuvvet; doygunlukta logaritmik model denenir.
Bu modeller y'nin logaritmasını alarak doğrusallaştırılır; sıfır ya da negatif değerin logaritması tanımsızdır.
Eğimin standart hatası artıkların standart sapmasından hesaplanır ve n−2 serbestlik derecesindeki t katsayısıyla çarpılır.
“Grafiği SVG olarak indir” düğmesiyle vektör dosyayı alın; Word, PowerPoint ve LaTeX'te kayıpsız kullanılır.
Doğrusal ve polinom oturtma: normal denklemler (XᵀX)c = Xᵀy, kısmi eksen seçmeli Gauss eliminasyonuyla çözülür. Dönüştürülmüş modeller: üstel ln y = ln a + b·x; kuvvet ln y = ln a + b·ln x; logaritmik y = a + b·ln x. R² = 1 − Σ(y−ŷ)² / Σ(y−ȳ)² özgün y üzerindedir; RMSE = √(Σ(y−ŷ)²/n). Doğruda SE(b) = s/√Σ(x−x̄)², SE(a) = s·√(1/n + x̄²/Σ(x−x̄)²), s = √(SS_artık/(n−2)); aralık = t₀,₉₇₅(n−2)·SE.
Sınırlar: Eşit ağırlıklı en küçük kareler; x'te hata, aykırı değer tespiti ve doğrusal olmayan (yinelemeli) oturtma yoktur. Polinomlarda yüksek derece aşırı uyuma yol açar.
Son güncelleme: 2026-11-16
© 2026 Abdullah Çetin. Bu aracın kodu, tasarımı ve içeriği telif hakkıyla korunur; izinsiz kopyalanması, çoğaltılması veya başka bir sitede kullanılması yasaktır.