Bilim · Biyokimya · Enzimoloji

Enzim Kinetiği Hesaplayıcı

[S] ve başlangıç hızı verinizi yapıştırın; araç Michaelis–Menten, Hill ve substrat inhibisyonu modellerini doğrusal olmayan regresyonla uydurup Vmax, Km ve %95 güven aralıklarını versin. Üçüncü sütuna inhibitör derişimi yazarsanız yarışmalı, yarışmasız, yarışmasız-karışık ve karışık inhibisyon modelleri karşılaştırılır.

Kısaca: v = Vmax·[S] / (Km + [S]). Km, hızın Vmax’ın yarısı olduğu substrat derişimi; kcat = Vmax ÷ [E] ise enzim başına devir sayısıdır.

Michaelis–Menten kinetiği

Enzim katalizli tek substratlı bir tepkimenin başlangıç hızı, substrat derişimiyle doymaya giden bir hiperbol izler: v = Vmax·[S]/(Km + [S]). Vmax enzimin doyma hızı, Km ise hızın yarıya indiği derişimdir. Toplam enzim derişimi [E] biliniyorsa devir sayısı kcat = Vmax/[E] ve katalitik verimlilik kcat/Km hesaplanır.

Neden doğrusal olmayan uydurma?

Lineweaver–Burk, Eadie–Hofstee ve Hanes–Woolf grafikleri veriyi doğrusallaştırır ama hata yapısını bozar; küçük hızlara orantısız ağırlık verir (Dowd ve Riggs 1965). Güncel yaklaşım, hız verisine doğrudan doğrusal olmayan regresyon uydurmaktır. Araç bunu yapar, karşılaştırma için doğrusal tahminleri de gösterir.

Diğer modeller

Hill denklemi kooperatif bağlanmada sigmoid eğriyi tanımlar; h = 1 Michaelis–Menten’e iner. Substrat inhibisyonunda yüksek [S]’de hız düşer. Üçüncü sütunda inhibitör derişimi verirseniz yarışmalı, yarışmasız (uncompetitive), yarışmasız-karışık (noncompetitive) ve karışık inhibisyon modelleri tüm eğrilere birlikte uydurulur ve AICc ile karşılaştırılır.

Güven aralıkları

Parametrelerin standart hataları Jacobian matrisinden hesaplanır; %95 aralık t dağılımıyla verilir. Ölçüm hatası hızla orantılıysa “göreli hata (1/v²)” ağırlığını seçin.

Sık Sorulan Sorular

Km neyi ifade eder?

Hızın Vmax’ın yarısına ulaştığı substrat derişimidir. Düşük Km, enzimin substratı daha güçlü bağladığına işaret eder (Km her zaman bağlanma sabiti değildir).

Kaç ölçüm gerekir?

Km çevresinde yoğunlaşan en az 6–8 farklı substrat derişimi, mümkünse tekrarlı. Km’nin 0,2–5 katı aralığı kapsamalı.

Hangi modeli seçmeliyim?

Otomatik seçim en düşük AICc’yi alır. Fark 2’den küçükse daha basit modeli ve biyokimyasal gerekçeyi esas alın.

Inhibitör türünü nasıl anlarım?

Üçüncü sütuna inhibitör derişimlerini (0 dahil) yazın. Araç dört inhibisyon modelini birlikte uydurur ve AICc ile sıralar.

kcat için hangi birim?

[E], hız birimindeki derişim birimiyle girilir (ör. hız µM/dk ise [E] µM). kcat zaman⁻¹ olarak çıkar.

Yöntem ve kaynakça

Modeller: MM: v = Vmax[S]/(Km+[S]); Hill: v = Vmax[S]ʰ/(K₀,₅ʰ+[S]ʰ); substrat inhibisyonu: v = Vmax[S]/(Km+[S]+[S]²/Ksi); yarışmalı: v = Vmax[S]/(Km(1+[I]/Ki)+[S]); yarışmasız (uncompetitive): v = Vmax[S]/(Km+[S](1+[I]/Ki)); yarışmasız-karışık: v = Vmax[S]/((Km+[S])(1+[I]/Ki)); karışık: v = Vmax[S]/(Km(1+[I]/Ki)+[S](1+[I]/Ki′)). Parametreler pozitif kalacak biçimde (logaritmik) Nelder–Mead ile ağırlıklı kareler toplamı en küçüklenerek bulunur. AICc = n·ln(RSS/n) + 2K + 2K(K+1)/(n−K−1), K = parametre + 1.

Varsayımlar ve sınırlar: Ölçümler başlangıç hızıdır (ürün birikimi doğrusal bölgede) ve [S] ≫ [E]’dir. Tek substratlı, kararlı durum kinetiği varsayılır; çok substratlı, sıkı bağlanan inhibitör (Morrison) ve ilerleme eğrisi analizleri kapsam dışıdır. Küçük veri kümelerinde birden çok model eşit uyabilir.

  1. Johnson, K. A. & Goody, R. S. (2011). The original Michaelis constant: translation of the 1913 Michaelis–Menten paper. Biochemistry, 50(39), 8264–8269. doi:10.1021/bi201284u
  2. Cornish-Bowden, A. (2012). Fundamentals of Enzyme Kinetics (4th ed.). Wiley-Blackwell, Weinheim.
  3. Motulsky, H. J. & Ransnas, L. A. (1987). Fitting curves to data using nonlinear regression: a practical and nonmathematical review. The FASEB Journal, 1(5), 365–374. doi:10.1096/fasebj.1.5.3315805
  4. Weiss, J. N. (1997). The Hill equation revisited: uses and misuses. The FASEB Journal, 11(11), 835–841. doi:10.1096/fasebj.11.11.9285481
  5. Dowd, J. E. & Riggs, D. S. (1965). A comparison of estimates of Michaelis–Menten kinetic constants from various linear transformations. Journal of Biological Chemistry, 240(2), 863–869. doi:10.1016/S0021-9258(17)45254-9

Son güncelleme: 2026-11-16

← Kaynaklara Dön

© 2026 Abdullah Çetin. Bu aracın kodu, tasarımı ve içeriği telif hakkıyla korunur; izinsiz kopyalanması, çoğaltılması veya başka bir sitede kullanılması yasaktır.