Bilim · Kimya · Tepkimeler
Denklemi katsayısız yazın (örn. Fe + O2 → Fe2O3); araç katsayıları doğrusal cebir (matris) yöntemiyle bulur, her elementin atom sayısını iki tarafta karşılaştırır ve adım adım gösterir. Parantezli formüller ve kristal sulu bileşikler desteklenir.
Kısaca: Denkleştirme, kütlenin korunumu gereği her elementin atom sayısını iki tarafta eşitler. Her element bir doğrusal denklem verir; çözüm, bu sistemin sıfır uzayındaki en küçük pozitif tam sayılı vektördür.
Kimyasal tepkimelerde atomlar yok olmaz ve yoktan var olmaz: kütle korunur. Bu yüzden her elementin atom sayısı hem reaktiflerde hem ürünlerde aynı olmalıdır. Katsayılar, her maddenin kaç mol (ya da tanecik) katıldığını verir; yani stokiyometrinin temelidir.
Her madde bir değişken (a, b, c…) olur. Her element için “reaktiflerdeki atom sayısı = ürünlerdeki atom sayısı” denklemi yazılır. Bu doğrusal denklem sistemi Gauss–Jordan indirgemesiyle çözülür (Blakley 1982): serbest değişken 1 alınır, diğerleri kesirli bulunur ve ortak paydayla çarpılarak en küçük tam sayılara getirilir. Bütün katsayıların pozitif olması gerekir.
Bir element tek tarafta yer alıyorsa, formül yanlış yazılmışsa ya da denklem birden fazla bağımsız tepkimeyi bir arada içeriyorsa katsayılar tek değildir. Örneğin H2 + O2 → H2O + H2O2 iki farklı tepkimeyi birleştirdiğinden sonsuz sayıda çözüme sahiptir.
Her elementin atom sayısı iki tarafta eşit olacak şekilde katsayılar bulunur. Bu araç bunu her element için bir denklem yazıp doğrusal sistemi çözerek yapar.
Evet: Al2(SO4)3, Ca3(PO4)2 gibi. Kristal suyu da yazabilirsiniz: CuSO4·5H2O (nokta ya da · ile).
Bir element yalnız bir tarafta ise, formül yanlışsa ya da denklem birden çok bağımsız tepkime içeriyorsa tek bir katsayı seti yoktur.
Hayır, yük işaretleri desteklenmez. Yalnızca atom sayısı denkleştirilir.
Yazdığınız başlangıç katsayıları yok sayılır; araç en küçük tam sayılı katsayıları kendisi bulur.
Yöntem: Her madde için formül, parantez ve kristal suyu kuralıyla element sayımına ayrılır. A matrisinin sütunları maddeler (reaktifler +, ürünler −), satırları elementlerdir; A·x = 0 sistemi kesirli aritmetikle Gauss–Jordan indirgenir. Sıfır uzayı tek boyutluysa serbest değişken 1 seçilir, çözüm ortak kat ile tam sayıya, ortak bölenle de en küçük hâle getirilir. Tüm katsayılar pozitifse çözüm geçerlidir.
Sınırlar: İyonlar, elektronlar ve belirsiz bileşimli (polimer, değişken formüllü) maddeler desteklenmez. Araç tepkimenin gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediğini denetlemez.
Son güncelleme: 2026-11-16
© 2026 Abdullah Çetin. Bu aracın kodu, tasarımı ve içeriği telif hakkıyla korunur; izinsiz kopyalanması, çoğaltılması veya başka bir sitede kullanılması yasaktır.