Bilim · Ekoloji · Zooloji

Popülasyon Büyüklüğü Tahmini (Yakala-İşaretle-Bırak)

Bir alandaki hayvan sayısını işaretle-yeniden yakala verisinden tahmin edin. Tek yeniden yakalama için Lincoln–Petersen / Chapman, birden çok yakalama günü için Schnabel yöntemi; güven aralığı ve tüm adımlarla.

Kısaca: 120 bireyi işaretleyip saldıysanız ve sonraki 100 yakalamada 24 işaretli çıktıysa popülasyon yaklaşık 120 × 100 ÷ 24 = 500 bireydir. Chapman düzeltmesiyle 488; %95 güven aralığı yaklaşık 330–745.

Yöntemin mantığı

İlk örneklemede yakalanan M birey işaretlenip serbest bırakılır. İşaretliler popülasyona karıştıktan sonra ikinci örneklemede C birey yakalanır ve bunların R'si işaretlidir. İkinci örnekteki işaretli oranı (R/C), popülasyondaki işaretli oranına (M/N) eşit kabul edilir: N ≈ M·C/R. Bu Lincoln–Petersen tahminidir.

Chapman düzeltmesi

Klasik formül küçük örneklemlerde popülasyonu olduğundan büyük tahmin eder ve R = 0 olduğunda tanımsızdır. Chapman (1951) düzeltmesi N = (M+1)(C+1)/(R+1) − 1 neredeyse yansızdır ve günümüzde önerilen biçimdir. Robson ve Regier'e (1964) göre güvenilir sonuç için en az 7 işaretli bireyin yeniden yakalanması gerekir.

Schnabel yöntemi

Birden çok gün yakalama yapılıyorsa her gün yakalanan işaretsiz bireyler de işaretlenir. Her gün için o ana kadar işaretlenmiş birey sayısı Mₜ hesaplanır ve tahmin N = Σ(Cₜ·Mₜ) / (ΣRₜ + 1) ile bulunur. Tablodaki son sütun tahminin günler içinde nasıl oturduğunu gösterir; değer hâlâ düzenli artıyor ya da azalıyorsa kapalı popülasyon varsayımı bozulmuş olabilir.

Güven aralığı

Yeniden yakalanan sayısı 50'den azsa araç, Krebs'in önerdiği gibi Poisson dağılımına dayalı kesin aralığı kullanır; daha büyük değerlerde normal yaklaşıma geçer. Alt sınır, kesin olarak var olduğu bilinen birey sayısının altına inemez.

Varsayımlar

Popülasyon çalışma süresince kapalı olmalı (doğum, ölüm, göç yok), işaretler kaybolmamalı ve fark edilmeli, işaretli ve işaretsiz bireylerin yakalanma olasılığı eşit olmalıdır. Tuzaktan kaçmayı öğrenen ya da tuzağa alışan türlerde bu son varsayım çoğu zaman bozulur.

Sık Sorulan Sorular

Lincoln–Petersen formülü nedir?

N = M·C/R. M ilk örnekte işaretlenen, C ikinci örnekte yakalanan, R ikinci örnekteki işaretli birey sayısıdır.

Chapman düzeltmesi neden kullanılır?

Klasik formül küçük örneklemlerde popülasyonu büyük tahmin eder ve R = 0 iken tanımsızdır. Chapman formülü neredeyse yansızdır.

Kaç işaretli bireyi yeniden yakalamam gerekir?

Robson ve Regier'e göre en az 7. Daha azında tahmin güvenilmez ve güven aralığı çok geniştir.

Schnabel yöntemi ne zaman kullanılır?

Birden çok gün yakalama yapılıp her gün yeni bireyler işaretlendiğinde. Tüm günlerin verisi tek bir tahminde birleştirilir.

Bu yöntem hangi durumlarda yanıltır?

Çalışma sırasında doğum, ölüm ya da göç olursa, işaretler kaybolursa veya hayvanlar tuzaktan kaçmayı ya da tuzağa gelmeyi öğrenirse.

Yöntem ve kaynakça

Formüller: Lincoln–Petersen N = MC/R; Chapman N = (M+1)(C+1)/(R+1) − 1; Var = (M+1)(C+1)(M−R)(C−R) / ((R+1)²(R+2)); Schnabel N = Σ(CₜMₜ)/(ΣRₜ + 1), Mₜ₊₁ = Mₜ + Cₜ − Rₜ. Güven aralığı: R (ya da ΣR) < 50 ise Poisson dağılımından kesin aralık, aksi hâlde normal yaklaşım (Krebs 1999). Alt sınır bilinen en az birey sayısıyla sınırlanır.

Varsayımlar ve sınırlar: Kapalı popülasyon, işaret kaybı yok, eşit yakalanabilirlik, işaretlemenin hayatta kalmayı etkilememesi. Açık popülasyonlar (Jolly–Seber) ve bireysel yakalanabilirlik farkları (Schumacher, Huggins modelleri) bu aracın kapsamı dışındadır.

  1. Lincoln, F. C. (1930). Calculating waterfowl abundance on the basis of banding returns. United States Department of Agriculture Circular, 118, 1–4.
  2. Chapman, D. G. (1951). Some properties of the hypergeometric distribution with applications to zoological sample censuses. University of California Publications in Statistics, 1, 131–160.
  3. Schnabel, Z. E. (1938). The estimation of the total fish population of a lake. The American Mathematical Monthly, 45(6), 348–352. doi:10.2307/2304025
  4. Robson, D. S. & Regier, H. A. (1964). Sample size in Petersen mark–recapture experiments. Transactions of the American Fisheries Society, 93(3), 215–226. doi:10.1577/1548-8659(1964)93[215:SSIPME]2.0.CO;2
  5. Seber, G. A. F. (1982). The Estimation of Animal Abundance and Related Parameters (2nd ed.). Griffin, London.
  6. Krebs, C. J. (1999). Ecological Methodology (2nd ed.). Addison Wesley Longman, Menlo Park.

Son güncelleme: 2026-11-16

← Kaynaklara Dön

© 2026 Abdullah Çetin. Bu aracın kodu, tasarımı ve içeriği telif hakkıyla korunur; izinsiz kopyalanması, çoğaltılması veya başka bir sitede kullanılması yasaktır.