Bilim · Ekoloji · Zooloji
Bir alandaki hayvan sayısını işaretle-yeniden yakala verisinden tahmin edin. Tek yeniden yakalama için Lincoln–Petersen / Chapman, birden çok yakalama günü için Schnabel yöntemi; güven aralığı ve tüm adımlarla.
Kısaca: 120 bireyi işaretleyip saldıysanız ve sonraki 100 yakalamada 24 işaretli çıktıysa popülasyon yaklaşık 120 × 100 ÷ 24 = 500 bireydir. Chapman düzeltmesiyle 488; %95 güven aralığı yaklaşık 330–745.
İlk örneklemede yakalanan M birey işaretlenip serbest bırakılır. İşaretliler popülasyona karıştıktan sonra ikinci örneklemede C birey yakalanır ve bunların R'si işaretlidir. İkinci örnekteki işaretli oranı (R/C), popülasyondaki işaretli oranına (M/N) eşit kabul edilir: N ≈ M·C/R. Bu Lincoln–Petersen tahminidir.
Klasik formül küçük örneklemlerde popülasyonu olduğundan büyük tahmin eder ve R = 0 olduğunda tanımsızdır. Chapman (1951) düzeltmesi N = (M+1)(C+1)/(R+1) − 1 neredeyse yansızdır ve günümüzde önerilen biçimdir. Robson ve Regier'e (1964) göre güvenilir sonuç için en az 7 işaretli bireyin yeniden yakalanması gerekir.
Birden çok gün yakalama yapılıyorsa her gün yakalanan işaretsiz bireyler de işaretlenir. Her gün için o ana kadar işaretlenmiş birey sayısı Mₜ hesaplanır ve tahmin N = Σ(Cₜ·Mₜ) / (ΣRₜ + 1) ile bulunur. Tablodaki son sütun tahminin günler içinde nasıl oturduğunu gösterir; değer hâlâ düzenli artıyor ya da azalıyorsa kapalı popülasyon varsayımı bozulmuş olabilir.
Yeniden yakalanan sayısı 50'den azsa araç, Krebs'in önerdiği gibi Poisson dağılımına dayalı kesin aralığı kullanır; daha büyük değerlerde normal yaklaşıma geçer. Alt sınır, kesin olarak var olduğu bilinen birey sayısının altına inemez.
Popülasyon çalışma süresince kapalı olmalı (doğum, ölüm, göç yok), işaretler kaybolmamalı ve fark edilmeli, işaretli ve işaretsiz bireylerin yakalanma olasılığı eşit olmalıdır. Tuzaktan kaçmayı öğrenen ya da tuzağa alışan türlerde bu son varsayım çoğu zaman bozulur.
N = M·C/R. M ilk örnekte işaretlenen, C ikinci örnekte yakalanan, R ikinci örnekteki işaretli birey sayısıdır.
Klasik formül küçük örneklemlerde popülasyonu büyük tahmin eder ve R = 0 iken tanımsızdır. Chapman formülü neredeyse yansızdır.
Robson ve Regier'e göre en az 7. Daha azında tahmin güvenilmez ve güven aralığı çok geniştir.
Birden çok gün yakalama yapılıp her gün yeni bireyler işaretlendiğinde. Tüm günlerin verisi tek bir tahminde birleştirilir.
Çalışma sırasında doğum, ölüm ya da göç olursa, işaretler kaybolursa veya hayvanlar tuzaktan kaçmayı ya da tuzağa gelmeyi öğrenirse.
Formüller: Lincoln–Petersen N = MC/R; Chapman N = (M+1)(C+1)/(R+1) − 1; Var = (M+1)(C+1)(M−R)(C−R) / ((R+1)²(R+2)); Schnabel N = Σ(CₜMₜ)/(ΣRₜ + 1), Mₜ₊₁ = Mₜ + Cₜ − Rₜ. Güven aralığı: R (ya da ΣR) < 50 ise Poisson dağılımından kesin aralık, aksi hâlde normal yaklaşım (Krebs 1999). Alt sınır bilinen en az birey sayısıyla sınırlanır.
Varsayımlar ve sınırlar: Kapalı popülasyon, işaret kaybı yok, eşit yakalanabilirlik, işaretlemenin hayatta kalmayı etkilememesi. Açık popülasyonlar (Jolly–Seber) ve bireysel yakalanabilirlik farkları (Schumacher, Huggins modelleri) bu aracın kapsamı dışındadır.
Son güncelleme: 2026-11-16
© 2026 Abdullah Çetin. Bu aracın kodu, tasarımı ve içeriği telif hakkıyla korunur; izinsiz kopyalanması, çoğaltılması veya başka bir sitede kullanılması yasaktır.