Bilim · Analitik Kimya · Biyokimya

Spektrofotometre Hesaplayıcı (Beer–Lambert ve Kalibrasyon)

A = ε·l·c bağıntısında bilinmeyeni bulun ya da A ile %T arasında dönüştürün. Standart serinizi yapıştırın; araç kalibrasyon eğrisini çizsin, numunelerin derişimini %95 aralıkla, LOD ve LOQ ile birlikte hesaplasın.

Kısaca: A = ε·l·c; %T = 10^(2 − A). Kalibrasyonda numunenin derişimi, standart eğriden ters tahminle bulunur.

Beer–Lambert yasası

Seyreltik bir çözeltinin tek dalga boyundaki absorbansı, molar absorptivite (ε), ışık yolu (l) ve derişimle (c) orantılıdır: A = ε·l·c. Absorbans geçirgenlikle A = −log₁₀(T) = 2 − log₁₀(%T) ilişkisindedir. Dört büyüklükten üçü bilinirse dördüncüsü hesaplanır. Küvet genellikle 1 cm’dir.

Kalibrasyon eğrisi

Derişimi bilinen standartların absorbansları ölçülür ve kör çıkarılarak doğrusal (ya da gerekirse ikinci dereceden) bir eğri uydurulur. Bilinmeyen numunenin absorbansı eğrinin tersine konarak derişim bulunur; araç %95 güven aralığını ters tahmin formülüyle verir. Protein tayinleri gibi eğrinin hafif bükülmeli olduğu yöntemlerde (örneğin Bradford) ikinci derece seçilebilir.

LOD ve LOQ

Algılama sınırı 3,3·s/b, tayin sınırı 10·s/b olarak hesaplanır; burada s doğru çevresindeki artık standart sapma, b eğimdir. Bu yaklaşım analitik yöntem doğrulamada yaygındır.

Doğrusal aralık ve uyarılar

Absorbans yaklaşık 1–1,5’i aşınca sapma artar; bu durumda numuneyi seyreltin. Standart aralığı dışında kalan numuneler ekstrapolasyondur ve işaretlenir.

Sık Sorulan Sorular

Absorbanstan %T nasıl bulunur?

%T = 10^(2 − A). Örneğin A = 1 için %T = 10, A = 2 için %T = 1.

Kör (blank) neden çıkarılır?

Çözücü, küvet ve reaktiflerin katkısını gidermek için. Kör absorbansı tüm standartlardan ve numunelerden düşülür.

Eğriyi sıfırdan geçirmeli miyim?

Yalnızca kör düzeltmesi kusursuzsa ve kesim sıfırdan anlamlı farklı değilse. Çoğu durumda serbest kesimli doğrusal model daha güvenlidir.

Numune çok yüksek çıkarsa ne yapmalıyım?

Numuneyi seyreltin, A’yı standart aralığına indirin ve seyreltme faktörünü girin; derişim otomatik çarpılır.

Kaç standart gerekir?

En az 5–6 farklı derişim, numune aralığını kapsayacak biçimde ve mümkünse tekrarlı.

Yöntem ve kaynakça

Formüller: A = ε·l·c; T = 10^(−A). Doğrusal eğri: b = Sxy/Sxx, a = Ā − b·c̄, s = √(RSS/(n−2)). Ters tahmin: c₀ = (A₀−a)/b, Sc₀ = (s/|b|)√(1 + 1/n + (A₀−Ā)²/(b²·Sxx)), aralık ± t₀,₉₇₅·Sc₀. Sıfırdan geçen: c₀ = A₀/b, Sc₀ = (s/|b|)√(1 + c₀²/Σc²). Güven bandı: ± t·s·√(1/n + (c−c̄)²/Sxx). LOD = 3,3·s/b, LOQ = 10·s/b.

Varsayımlar ve sınırlar: Standart ve numune aynı matriste ölçülür, hatalar normal ve sabit varyanslıdır. Bu hesaplar yöntem doğrulamanın yerine geçmez; kayıt ve rapor için laboratuvarınızın SOP’sini izleyin.

  1. Swinehart, D. F. (1962). The Beer-Lambert law. Journal of Chemical Education, 39(7), 333–335. doi:10.1021/ed039p333
  2. Mayerhöfer, T. G., Pahlow, S. & Popp, J. (2020). The Bouguer-Beer-Lambert law: shining light on the obscure. ChemPhysChem, 21(18), 2029–2046. doi:10.1002/cphc.202000464
  3. Shrivastava, A. & Gupta, V. B. (2011). Methods for the determination of limit of detection and limit of quantitation of the analytical methods. Chronicles of Young Scientists, 2(1), 21–25. doi:10.4103/2229-5186.79345
  4. Bradford, M. M. (1976). A rapid and sensitive method for the quantitation of microgram quantities of protein utilizing the principle of protein-dye binding. Analytical Biochemistry, 72(1–2), 248–254. doi:10.1016/0003-2697(76)90527-3
  5. Draper, N. R. & Smith, H. (1998). Applied Regression Analysis (3rd ed.). Wiley, New York.

Son güncelleme: 2026-11-16

← Kaynaklara Dön

© 2026 Abdullah Çetin. Bu aracın kodu, tasarımı ve içeriği telif hakkıyla korunur; izinsiz kopyalanması, çoğaltılması veya başka bir sitede kullanılması yasaktır.