Bilim · Botanik · Tohum Bilimi
Ekilen tohum sayısını ve günlük sayımları girin; araç çimlenme yüzdesi, ortalama çimlenme süresi (MGT), T50, çimlenme hızı ve indeksi, belirsizlik ve eş zamanlılık ile Czabator çimlenme değerini hesaplasın. Günlük tablo Excel'e kopyalanır.
Kısaca: Çimlenme yüzdesi ne kadarının, ortalama çimlenme süresi (MGT) ne kadar çabuk çimlendiğini gösterir. MGT = Σ(n·t) ÷ Σn. T50, çimlenenlerin yarısına ulaşılan süredir; düşük MGT ve T50 hızlı ve canlı tohum demektir.
Deney sonunda çimlenen tohumların ekilen tohumlara oranıdır. Tohumun canlılık kapasitesini gösterir ama ne kadar hızlı çimlendiği hakkında bilgi vermez; iki tohum partisi %90 çimlenip birinin bunu 3, ötekinin 10 günde yapması mümkündür.
Ortalama çimlenme süresi (MGT) = Σ(nᵢ·tᵢ) ÷ Σnᵢ, her çimlenen tohumun bekleme süresinin ortalamasıdır. Tersi ortalama çimlenme hızıdır; 100 ile çarpılmışına çimlenme hız katsayısı (CVG) denir. T50, çimlenenlerin yarısına ulaşılan süredir ve Coolbear ve ark. (1984) yöntemiyle iki sayım günü arasında doğrusal ara değerlemeyle bulunur. Maguire'nin (1962) çimlenme indeksi Σ(nᵢ ÷ tᵢ), erken çimlenen tohumlara daha fazla ağırlık verir.
Belirsizlik (U), çimlenmenin günlere ne kadar yayıldığını bit cinsinden ölçer; tüm tohumlar aynı gün çimlenirse 0'dır. Eş zamanlılık (Z) aynı gün çimlenen tohum çiftlerinin oranıdır; 1 tam eş zamanlı çimlenme demektir. Ranal ve Santana (2006) bu ölçütlerin birlikte raporlanmasını önerir.
Czabator'un (1962) çimlenme değeri GV = PV × MDG, hızı ve tamlığı tek sayıda birleştirir. Tepe değeri (PV) kümülatif çimlenme yüzdesinin güne oranının en yüksek olduğu değerdir; MDG ise son çimlenme yüzdesinin deney süresine bölünmesidir. Özellikle orman ağacı tohumlarında kullanılır.
Her gün çimlenen tohum sayısı o günle çarpılır, bu çarpımlar toplanıp toplam çimlenen tohum sayısına bölünür: MGT = Σ(n·t) ÷ Σn.
Çimlenen tohumların yarısına ulaşılan süredir. İki sayım günü arasında doğrusal ara değerlemeyle bulunur (Coolbear ve ark. 1984).
Tohumlar canlı ama yavaş çimleniyor. Bu durum dormansi, düşük sıcaklık ya da tohum yaşlanmasına işaret edebilir.
Evet. “O güne kadar toplam” seçeneğini seçin; araç günlük sayıları kendisi çıkarır.
Her tekrarı ayrı hesaplayın, sonra ortalama ve standart sapmayı raporlayın. Tekrarları toplayıp tek seferde hesaplamak varyansı gizler.
Formüller: GP = G ÷ N × 100; MGT = Σnᵢtᵢ ÷ Σnᵢ (Ellis ve Roberts 1980); MGR = 1 ÷ MGT; CVG = 100 ÷ MGT; GI = Σ(nᵢ ÷ tᵢ) (Maguire 1962); T50 = tᵢ + (G/2 − Nᵢ)(tⱼ − tᵢ) ÷ (Nⱼ − Nᵢ) (Coolbear ve ark. 1984); U = −Σfᵢlog₂fᵢ; Z = ΣC(nᵢ,2) ÷ C(G,2) (Ranal ve Santana 2006); GV = PV × MDG (Czabator 1962).
Varsayımlar ve sınırlar: Sayımların düzenli aralıklarla yapıldığı ve son sayımda çimlenmenin durduğu varsayılır. T50 iki sayım arasında doğrusal ara değerlemeyle tahmin edilir; seyrek sayımlarda hatası büyür. Normal fide değerlendirmesi (ISTA kuralları) araç dışında yapılmalıdır.
Son güncelleme: 2026-11-16
© 2026 Abdullah Çetin. Bu aracın kodu, tasarımı ve içeriği telif hakkıyla korunur; izinsiz kopyalanması, çoğaltılması veya başka bir sitede kullanılması yasaktır.