Bilim · Ekoloji · Biyoçeşitlilik
Her örnekte bulduğunuz türleri ya da türlere göre birey sayılarını yapıştırın; araç tür birikim (seyreltme) eğrisini ±%95 bandıyla çizsin, Chao, jackknife ve bootstrap ile gerçek tür sayısını tahmin etsin ve örneklemenin ne kadar tamamlandığını göstersin.
Kısaca: Eğri yassılaşıyorsa yeni örnekler az sayıda yeni tür getirir. Chao, yalnızca bir kez görülen türlerin sayısından, görülmemiş türlerin alt sınırını tahmin eder.
Örnek sayısı arttıkça bulunan toplam tür sayısını gösterir. Eğri düzleşiyorsa çalışma alanındaki türlerin çoğuna ulaşılmıştır; hâlâ yükseliyorsa daha çok örnek gerekir. Örnek sırası sonucu etkilemesin diye araç, örnekleri tüm olası sıralarda ele alan kesin (Mao Tau türü) beklenen değeri ve standart sapmayı hesaplar.
Bireylere göre seyreltme (Hurlbert 1971), farklı büyüklükteki örnekleri aynı birey sayısında karşılaştırmanızı sağlar. m alanına bir sayı yazarsanız o büyüklükte beklenen tür sayısı ve standart sapması verilir.
Chao tahmini, yalnızca bir (Q₁) ve yalnızca iki (Q₂) kez görülen türlerin sayısından, hiç görülmemiş türlerin sayısı için alt sınır üretir (Chao 1987). Jackknife ve bootstrap tahmincileri örnek bazlı veride kullanılır. Gözlenen tür sayısının Chao tahminine oranı örneklemenin tamamlanma düzeyini verir. Bireye dayalı modda ayrıca Shannon ve Simpson indeksleri ile Good’un örnek kapsamı hesaplanır.
Tahminciler rastgele ya da temsilî örneklemeyi varsayar; habitat katmanlarını karıştırmak eğriyi şişirebilir. Farklı çalışmaları karşılaştırırken aynı örnek ya da birey sayısına seyrelterek karşılaştırın.
Son örnekle kazanılan beklenen tür sayısı çok küçükse (örneğin 0,1’in altında) ve gözlenen tür sayısı Chao tahmininin %90’ına yakınsa.
Yalnızca bir kez görülen türler çoksa, görülmemiş türlerin de olması beklenir. Chao bu sayıyı alt sınır olarak ekler.
Örnek bazlı modda her satır bir örnektir (kuadrat, tuzak, hat) ve türün o örnekte var olup olmadığına bakılır. Birey bazlı modda tür başına birey sayısı girilir.
Eldeki örnekler rastgele sırayla alınsa eğrinin ±1,96 standart sapma içinde kalacağı aralığı. Gelecek örneklemeyi temsil etmez.
Karşılaştırdığınız örneklerin en küçüğündeki birey (ya da örnek) sayısı.
Formüller: E[S(m)] = S − Σᵢ C(N−wᵢ, m)/C(N, m); varyans = Σ Pᵢ(1−Pᵢ) + 2 Σᵢ<ⱼ (Pᵢⱼ − PᵢPⱼ), Pᵢ = C(N−wᵢ, m)/C(N, m), örnek bazlı veride wᵢ türün bulunduğu örnek sayısı, birey bazlı veride birey sayısı. Chao = S + ((N−1)/N) Q₁(Q₁−1)/(2(Q₂+1)); aralık log-dönüşümlüdür (Chao 1987). Jackknife 1 = S + Q₁(N−1)/N.
Varsayımlar ve sınırlar: Örneklerin rastgele ya da temsilî alınması, türlerin doğru adlandırılması gerekir. Eğri yalnızca eldeki örnekler içinde (interpolasyon) hesaplanır; dışa ekstrapolasyon yapılmaz, bu amaçla tahmin edicilere bakın. Chao ve jackknife yalnızca alt sınır ya da tahmindir, gerçek tür sayısının garantisi değildir.
Son güncelleme: 2026-11-16
© 2026 Abdullah Çetin. Bu aracın kodu, tasarımı ve içeriği telif hakkıyla korunur; izinsiz kopyalanması, çoğaltılması veya başka bir sitede kullanılması yasaktır.